![De belangrijkste kwestie met betrekking tot water is niet de voorziening, maar de manier waarop het wordt gebruikt De belangrijkste kwestie met betrekking tot water is niet de voorziening, maar de manier waarop het wordt gebruikt](https://media.nature.com/lw1024/magazine-assets/d41586-023-03899-2/d41586-023-03899-2_26506366.jpg)
Overstromingen, droogtes, vervuiling, waterschaarste en conflicten – de relatie van de mensheid met water verslechtert en bedreigt onze gezondheid en welzijn, evenals die van het milieu dat ons in leven houdt. Het goede nieuws is dat een transitie van het waterbeleid en de watertechnologieën van de afgelopen eeuwen naar effectievere en rechtvaardigere manieren om deze essentiële hulpbron te gebruiken en te behouden niet alleen mogelijk is, maar zelfs onderweg is. De uitdaging is om de transitie te versnellen en te verbreden.
Het waterbeleid heeft doorgaans geleid tot een afhankelijkheid van gecentraliseerde, vaak enorme infrastructuur, zoals grote dammen voor bescherming tegen overstromingen en droogte, en aquaducten en pijpleidingen om water over lange afstanden te verplaatsen. Regeringen hebben ook beperkte instellingen gecreëerd die zich op water richten, ten koste van de onderling verbonden kwesties van voedselzekerheid, klimaat, energie en de gezondheid van ecosystemen. De belangrijkste veronderstelling van deze ‘harde pad’-strategieën is dat de samenleving steeds meer aanbod moet vinden om te voldoen aan wat werd verondersteld een nooit eindigende toename van de vraag te zijn.
Die focus op het aanbod heeft voor veel mensen grote voordelen opgeleverd, maar heeft ook onbedoelde en steeds negatievere gevolgen gehad. Daartoe behoren onder meer het onvermogen om iedereen van veilig water en sanitaire voorzieningen te voorzien; niet-duurzame roodstand op het grondwater om het voedsel en de vezels te produceren die de 8 miljard mensen in de wereld nodig hebben; ontoereikende regulering van waterverontreinigende stoffen; enorme ecologische verstoring van aquatische ecosystemen; politieke en gewelddadige conflicten over watervoorraden; en nu, het versnellen van de klimaatverstoring van watersystemen1.
Een verschuiving weg van het aanbodgerichte harde pad is mogelijk – en noodzakelijk. Centraal in deze verandering zal een transitie staan naar een focus op vraag, efficiëntie en hergebruik, en op het beschermen en herstellen van ecosystemen die zijn beschadigd door eeuwenlang misbruik. De samenleving moet afstappen van het nadenken over hoe we meer water kunnen halen uit reeds overbeviste rivieren, meren en aquifers, en in plaats daarvan manieren moeten vinden om de dingen te doen die we willen met minder water. Deze omvatten watertechnologieën om industrieën te transformeren en mensen in staat te stellen meer voedsel te verbouwen; apparaten om de hoeveelheid water die wordt gebruikt voor het doorspoelen van toiletten, het wassen van kleding en de afwas te verminderen; het opsporen en dichten van lekken in waterdistributiesystemen en huizen; en het verzamelen, behandelen en hergebruiken van afvalwater.
Opmerkelijk genoeg, en buiten het medeweten van de meeste mensen, is de transitie naar een efficiëntere en duurzamere toekomst al aan de gang.
Singapore en Israël, twee regio’s met grote waterproblemen, gebruiken veel minder water per persoon dan andere landen met een hoog inkomen, en recyclen, behandelen en hergebruiken meer dan 80% van hun afvalwater2. Nieuwe technologieën, waaronder precisie-irrigatie, realtime monitoring van het bodemvocht en sterk gelokaliseerde weersvoorspellingsmodellen, stellen boeren in staat de opbrengsten en gewaskwaliteit te verhogen en tegelijkertijd het waterverbruik terug te dringen. Schadelijke, kostbare en gevaarlijke dammen worden verwijderd, waardoor rivieren en visserij worden hersteld.
![Het gebruik van een waterlijnkaart die een periode van snelle stijging in de Verenigde Staten in de decennia na de Tweede Wereldoorlog aangeeft, is gestabiliseerd en begint nu zelfs af te nemen.](https://media.nature.com/lw767/magazine-assets/d41586-023-03899-2/d41586-023-03899-2_26506366.jpg)
Bron: US Geological Survey
In de Verenigde Staten neemt het totale watergebruik af, ook al groeien de bevolking en de economie. Er wordt tegenwoordig veel minder water onttrokken dan vijftig jaar geleden (zie ‘Een dip in het gebruik’) – een bewijs dat er een efficiëntierevolutie op komst is. En de Verenigde Staten doen inderdaad meer met minder, omdat er gedurende deze tijd een duidelijke stijging heeft plaatsgevonden in de economische productiviteit van het watergebruik, gemeten als eenheden van het bruto binnenlands product per eenheid gebruikt water (zie ‘Meer doen met minder’ ). Soortgelijke tendencies zijn zichtbaar in veel andere landen.
![Een lijndiagram laat zien dat de Amerikaanse economie minder afhankelijk wordt van water dankzij de vooruitgang op het gebied van de efficiëntie.](https://media.nature.com/lw767/magazine-assets/d41586-023-03899-2/d41586-023-03899-2_26506368.jpg)
Bron: US Geological Survey/US Division of Commerce.
Barrières overwinnen
De uitdaging is hoe deze transitie te versnellen en barrières voor duurzamere en rechtvaardigere watersystemen te overwinnen. Een belangrijk obstakel is het gebrek aan satisfactory financiering en investeringen in het uitbreiden, verbeteren en onderhouden van watersystemen. Anderen zijn institutioneel verzet in de vorm van zwakke of verkeerd gerichte regelgeving, verouderde waterrechtenwetten en insufficient coaching van waterbeheerders met verouderde ideeën en instrumenten. Een andere is het blindelings vasthouden door autoriteiten aan ouderwetse ideeën of eenvoudige onwetendheid over zowel de risico’s van het harde pad als het potentieel van alternatieven.
De financiering voor de modernisering van watersystemen moet worden verhoogd. In de Verenigde Staten voorziet de Infrastructure Funding and Jobs Act van president Biden in 82,5 miljard greenback voor watergerelateerde programma’s, waaronder het verwijderen van giftige loden leidingen en het leveren van waterdiensten aan lang verwaarloosde gemeenschappen in de frontlinie. Tot deze gemeenschappen behoren de gemeenschappen die afhankelijk zijn van ongereguleerde watersystemen op het platteland, de gemeenschappen van landarbeiders in de Central Valley in Californië, de inheemse bevolking en de gemeenschappen in stedelijke centra met lage inkomens en een verslechterende infrastructuur. Dat is een goed start. Maar er zijn meer publieke en non-public investeringen nodig, vooral om wereldwijd te voorzien in moderne water- en sanitaire systemen voor degenen die deze nog steeds niet hebben, en om de efficiëntie en het hergebruik te verbeteren.
Regelgeving heeft geholpen bij het vaststellen van normen om afval terug te dringen en de waterkwaliteit te verbeteren, maar verdere normen – en sterkere handhaving – zijn nodig om bescherming te bieden tegen nieuwe verontreinigende stoffen. Het verstrekken van informatie over hoe voedselverspilling op boerderijen en in de voedselverwerking kan worden teruggedrongen, en hoe diëten kunnen worden verschoven naar minder waterintensieve voedselkeuzes, kan producenten en consumenten helpen hun watervoetafdruk te verkleinen3. Bedrijven moeten de inspanningen op het gebied van waterbeheer in hun activiteiten en toeleveringsketens uitbreiden. Waterinstellingen moeten worden hervormd en geïntegreerd met de instellingen die zich bezighouden met energie- en klimaatuitdagingen. En we moeten water teruggeven aan het milieu om ecologische systemen te herstellen die op hun beurt de menselijke gezondheid en het welzijn beschermen.
Kortom: de establishment is niet acceptabel. Er moeten op alle niveaus inspanningen worden gedaan om de verschuiving te versnellen van het simpelweg leveren van meer water naar het zo zorgvuldig en efficiënt mogelijk voorzien in de menselijke en ecologische waterbehoeften. Hiervoor hoeven geen nieuwe technologieën te worden uitgevonden, en de economische kosten van de transitie zijn veel lager dan de kosten als dit niet gebeurt. Individuen, gemeenschappen, bedrijven en overheden hebben allemaal een rol te spelen. Een duurzame watertoekomst is mogelijk als we de juiste weg kiezen.
Dit artikel maakt deel uit van Natuurverkenning: Watereen complement geproduceerd met financiële steun van het FII Institute. Natuur behoudt volledige onafhankelijkheid bij alle redactionele beslissingen met betrekking tot de inhoud. Over deze inhoud.